• امروز : جمعه - ۳۱ شهریور - ۱۴۰۲
  • برابر با : Friday - 22 September - 2023
7

قلعه‌های اسماعیلیه مجموعه‌ای تاریخی با پیشینه‌ای حماسی

  • کد خبر : 5342
  • ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۶
قلعه‌های اسماعیلیه مجموعه‌ای تاریخی با پیشینه‌ای حماسی

گردشگرآنلاین – در فاصله ۳ کیلومتری جنوب شهر قاین بر فراز «کوه ابوذر» از ارتفاعات جنوب‌ شرق رشته کوه سیاه یکی از بزرگترین و مهم‌ترین قلعه‌های اسماعیلیه واقع شده که برخی به آن «قلعه حسین قاینی» نیر می‌گویند.

به گزارش گردشگرآنلاین، رجبعلی لباف‌خانیکی اظهار کرد: عظمت، وسعت و تراکم نسبتا زیاد بقایای معماری قلعه‌های اسماعیلیه «قلعه حسین قاینی» آن را هم مانند هر شگفت‌انگیز دیگری در معرض نام‌گذاری‌های عجیب و غریب و منتسب به شخصیت‌های خاص قرار داده است. به عنوان مثال «دکتر بلوکه» و «گلد اسمیت» نوشته‌اند که این قلعه همان شهر «آرتاگوانا» است که در به عنوان کاخ تابستانی پادشاهان ایران کاربرد داشته و گویا «کلنل سر پرسی سایکس» هم نظر آن‌ها را تایید کرده است؛ در حالی‌که قاین در جزء قلمرو «ساگارتیان» و اصولاً  تحت سلطه هخامنشیان نبوده و تا پاسارگاد، شوش و تخت جمشید، پایتخت‌های هخامنشی نیز فاصله زیادی داشته است.

قلعه حسین قاینی

قلعه حسین قاینی

قلعه اسماعیلیه ۲

قلعه اسماعیلیه ۲

وی ادامه داد: روایت دیگری که در مرود قلعه‌ قاین از قول «کورتیوس» مورخ یونانی نقل شده این است که در زمان یورش اسکندر در سال ۳۲۸ پیش از میلاد بیش از ۱۳هزار سپاهی و نیروی نظامی از قلعه‌ قاین برای مقابله با مردم استفاده کرده‌اند. در صورتی که در متون معتبرتاریخی به آن موضوع اشاره نشده و کهن‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی در قلعه قاین به قبل از قرون سوم و چهارم ه.ق نمی‌رسند.

 

لباف‌خانیکی تصریح کرد: در نهایت اما باید گفت قلعه قاین نیز مانند بسیاری از قلعه‌ها قهستان در اواسط قرن ۵ ه.ق احتمالا توسط فدائیان اسماعیلی تصرف شده و به عنوان یک پایگاه مهم تدارکاتی و تدافعی مشرف بر شهر قاین (مرکز قهستان) و شاهراه سیستان به خراسان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده است. در اهمیت و عظمت قلعه‌ قاین همین بس که «یاقوت حموی» از قول «مقدسی» آن را بلند و رفیع  و با نام «نعمان کبیر» وصف کرده است.

زیباترین سکونتگاه‌های ایتالیا
بیشتر بخوانید:

این پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی گفت: قلعه کوه قاین هم مانند دیگر قلعه‌ها به تبعیت از وضعیت طبیعی کوه، بر پستی و بلندی‌ها ساخته شده، با این وجود سعی شده است عمده فضاهای معماری بر سطح دو سکوی طبیعی احداث شوند و از طریق یک معبر کمانی شکل که از دو طرف آن را اطاق‌ ها یا سنگرها در میان گرفته، به یکدیگر ارتباط یابند.

وی ادامه داد: بناهای سکوی بالایی ظاهرا اشرافی‌تر، وسیع‌تر، اساسی‌تر و چشم‌نوازتر پرداخت شده و احتمالا حکم شاه‌نشین داشته است، در حالی‌که در سکوی پائینی فضاهای معماری نسبتا کوچک‌تر و ساده‌تر شکل گرفته‌اند و به نظر می‌رسد که بیشتر جنبه دفاعی و خدماتی داشته‌اند. یک مجموعه معماری جالب توجه در میانه سطح صاف سکوی پائینی احداث شده که شباهت به مدرسه دارد و چنانچه فرضیه مدرسه بودن آن قابل طرح باشد بر ارزش و اهمیت فرهنگی قلعه قاین نیز می‌افزاید و حضور و اقامت خواجه نصیرالدین طوسی را در آن توجیه می‌کند.

 

لباف‌خانیکی افزود: آنچه در هر دو سکو همانند و متعددند مخازن ذخیره آب هستند که در کوه حفر شده و دیواره‌های آن‌ها با ساروج اندود شده تا آب باران را در خود نگاه دارند.

وی خاطرنشان کرد: دور تا دور قلعه را دیوار ضخیم و بلند با برج‌های متعدد نیم‌استوانه به فاصله‌های گوناگون محصور کرده است. حصار و برج‌های سمت جنوبی سالم‌تر باقیمانده و اخیرا نیز مرمت شده‌اند. مصالح ساختمانی قلعه عمدتا سنگ با ملات گچ و خاک و به ندرت خشت و آجر است.

این پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی گفت: در اکثر نقاط قلعه‌های اسماعیلیه آثار مرمت مشاهده می‌شود که نشانه تداوم کارکرد قلعه است. شاید با ملاحظه همان نشانه‌ها برخی اظهار نظر کرده‌اند که قلعه کوه بر فراز بقایای قلعه‌ای قدیمی‌تر از خود بنا شده است. سمت شمال و شمال ‌ قلعه پرتگاه و غیر قابل عبور است، در حالی‌که سمت و مشرق از شیب کمتری برخوردار است که همین وضعیت موجب شده است راه ورود به قلعه از جبهه جنوب‌ شرقی باشد و از آن راه حتی امکان عبور احشام از قبیل قاطر نیز وجود داشته، زیرا فضاهایی که کاربری اسطبل داشته‌اند نیز در قلعه شناسایی شده است. البته سمت قلعه که آسیب‌پذیر بوده با سازه‌های معماری تقویت شده است.

آرتوگوآنا

آرتوگوآنا

وی ادامه داد: فعلا آنچه از بافت معماری قلعه‌های اسماعیلیه در سکوی بالا قابل تشخیص است، یک تالار ستون‌دار در شمال که در منتهی‌الیه شمالی آن یک اطاق گنبددار، در سمت شرق تالار کوره‌های آهنگری و بخش جنوبی آن سازه‌های آخور مانند قرار دارد. در سمت شمال ‌شرق تالار اطاقک‌هایی ساخته شده و بر کف طاقچه برخی کوچک سفالی نصب شده است. در سکوی پایینی قلعه و بر دو سوی دروازه ورودی فضاهای نسبتا سالم معماری بر جای مانده که برای آن‌ها کاربری سربازخانه و انبار و اسطبل فرض کرده‌اند. خاکبرداری‌های سال‌های اخیر ابهامات زیادی را روشن کرده و مرمت‌هایی که صورت گرفته مانع از انهدام قلعه شده است.

محدودیت‌های اتحادیه اروپا برای گردشگران روسی
بیشتر بخوانید:

 

لباف‌خانیکی یادآور شد: قلعه قاین در سال ۱۳۸۰ به شماره ۴۸۰۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منبع: ایسنا 

پست های مرتبط

لینک کوتاه : https://gardeshgaronline.ir/?p=5342

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.